Υπολογιστές στο τραπέζι της κουζίνας

Τι έκαναν πραγματικά οι άνθρωποι με αυτούς

Είναι δελεαστικό να θυμόμαστε τους πρώτους οικιακούς υπολογιστές από τις τεχνικές τους προδιαγραφές, όμως οι περισσότεροι ιδιοκτήτες ποτέ δεν είδαν την ταχύτητα ενός επεξεργαστή. Είδαν έναν αναβοσβήνοντα δρομέα στην οικογενειακή τηλεόραση, ένα μαγνητόφωνο κασέτας του οποίου η ένταση έπρεπε να ρυθμιστεί ακριβώς, και ένα χοντρό εγχειρίδιο που υπέθετε ότι θέλεις να μάθεις προγραμματισμό. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ένας οικιακός υπολογιστής ήταν τόσο πρόσκληση όσο και προϊόν. Τον άνοιγες και περίμενε να του πεις κάτι.

Αυτό που του έλεγαν οι άνθρωποι ποίκιλλε τεράστια. Τα παιδιά πληκτρολογούσαν λίστες παιχνιδιών που είχαν τυπωθεί σε περιοδικά, μερικές φορές εκατοντάδες γραμμές, και ανακάλυπταν ότι ένα λάθος κόμμα μπορούσε να χαλάσει ένα ολόκληρο βράδυ. Οι γονείς κρατούσαν τον οικιακό προϋπολογισμό, κατέγραφαν συλλογές δίσκων ή έγραφαν γράμματα που έβγαιναν από θορυβώδεις εκτυπωτές dot-matrix με διάτρητα περιθώρια για να σκιστούν. Μικρές επιχειρήσεις έτρεχαν τιμολόγια σε μηχανές που πουλιόνταν στα ίδια καταστήματα με τα παιχνίδια. Τα σχολεία τους χρησιμοποιούσαν για να διδάξουν έναν ιδιόμορφο γραμματισμό που συνδύαζε αριθμητική, λογική και υπομονή.

Τέσσερα μηχανήματα, τέσσερα είδη νοικοκυριού

Το Apple II, που κυκλοφόρησε το 1977, έφερε γραφικά σε χρώμα και εσωτερικές υποδοχές επέκτασης στα σπίτια και στις τάξεις. Όταν το 1979 εμφανίστηκε γι' αυτό το πρόγραμμα υπολογιστικών φύλλων VisiCalc, πολλοί αγοραστές απέκτησαν ξαφνικά έναν πρακτικό λόγο να δικαιολογήσουν το κόστος: ένα πλέγμα που υπολόγιζε μόνο του αντικατέστησε σελίδες αριθμητικής με μολύβι.

Στη Βρετανία, το BBC Micro, που κατασκεύασε η Acorn και παρουσιάστηκε το 1981, συνδέθηκε με το BBC Computer Literacy Project και τις τηλεοπτικές εκπομπές του. Έγινε μόνιμο στοιχείο των σχολικών τάξεων, οπότε για πολλά παιδιά ο υπολογιστής στο σπίτι και ο υπολογιστής στο σχολείο μιλούσαν την ίδια διάλεκτο της BASIC. Το Sinclair ZX Spectrum του 1982 ακολούθησε την αντίθετη προσέγγιση: μικρό, φθηνό, με λαστιχένια πλήκτρα, βρήκε τον δρόμο του στα υπνοδωμάτια και ενέπνευσε αμέτρητους ερασιτέχνες δημιουργούς παιχνιδιών.

Το Commodore 64, επίσης του 1982, έγινε ένα από τα μοντέλα υπολογιστών με τις περισσότερες πωλήσεις που κατασκευάστηκαν ποτέ. Το τσιπ ήχου του του έδωσε μια μουσική φωνή για την οποία μια αφοσιωμένη κοινότητα συνθέτει ακόμη και σήμερα.

Το τελετουργικό της αναμονής

Η φόρτωση λογισμικού από κασέτα μπορούσε να διαρκέσει αρκετά λεπτά, συνοδευόμενη από διαπεραστικούς ηχητικούς τόνους και τρεμοπαίζουσες ρίγες στο περίγραμμα της οθόνης. Αυτή η αναμονή διαμόρφωνε συμπεριφορές. Οι άνθρωποι έμαθαν να κάνουν επαναφορά σε ακριβείς ενδείξεις μετρητή, να γράφουν αυτούς τους αριθμούς πάνω στα εξώφυλλα των κασετών και να κρατούν ένα εφεδρικό μαγνητόφωνο που «συμπαθούσε» ένα συγκεκριμένο παιχνίδι. Ένα αποτυχημένο φόρτωμα δεν ήταν μυστηριώδες σφάλμα· ήταν ένα φυσικό πρόβλημα πάνω στο οποίο μπορούσες να σκεφτείς: ένταση, τέντωμα της ταινίας, βρόμικη κεφαλή.

Οι σημερινές μπάρες προόδου και τα περιστρεφόμενα εικονίδια κληρονόμησαν το άγχος της αναμονής, κρύβοντας όμως τον μηχανισμό. Κερδίσαμε τεράστια ταχύτητα και αξιοπιστία. Χάσαμε την αίσθηση ότι η καθυστέρηση είχε μια αιτία που μπορούσαμε να δούμε και να διορθώσουμε.

«Ένιωθες ότι ο υπολογιστής ανήκε σε όποιον είχε την υπομονή να καθίσει μπροστά του εκείνο το βράδυ.»

Ανάμνηση · ενδεικτικό σύνθετο κείμενο

Όταν το σπίτι συνάντησε το γραφείο

Το Personal Computer της IBM, μοντέλο 5150, κυκλοφόρησε τον Αύγουστο του 1981. Η σχετικά ανοιχτή αρχιτεκτονική του επέτρεψε σε άλλους κατασκευαστές να φτιάξουν συμβατά μηχανήματα, και τη δεκαετία που ακολούθησε ο μπεζ κλώνος PC εγκαταστάθηκε σε δωμάτια επισκεπτών αλλά και σε γραφεία. Για πολλά νοικοκυριά αυτό σήμανε μια αλλαγή: ο υπολογιστής έπαψε να είναι χόμπι που εξερευνούσες και έγινε εργαλείο που έφερνες στο σπίτι για δουλειά. Η επεξεργασία κειμένου, τα υπολογιστικά φύλλα και αργότερα το email του έδωσαν έναν σκοπό που δεν απαιτούσε καθόλου προγραμματισμό.

Κληρονομημένες και εγκαταλελειμμένες συνήθειες

Αρκετές συνήθειες από την εποχή του τραπεζιού της κουζίνας εξακολουθούν να υπάρχουν. Ο οικογενειακός υπολογιστής προανήγγειλε το κοινόχρηστο tablet του σπιτιού. Οι λίστες κώδικα από τα περιοδικά προανήγγειλαν τα διαδικτυακά μαθήματα, τα φόρουμ και τον κώδικα ανοιχτού λογισμικού. Η αποθήκευση της δουλειάς σου και ο φόβος της απώλειάς της έγιναν καθολικά.

Άλλες συνήθειες παραμερίστηκαν. Οι σύγχρονες συσκευές δεν σας καλωσορίζουν με προτροπή προγραμματισμού, και τα εγχειρίδια δεν τυπώνουν πια κυκλωματικά διαγράμματα. Η αλλαγή αυτή έχει πραγματικά οφέλη: τα σημερινά συστήματα είναι ασφαλέστερα, πιο προσβάσιμα και χρησιμοποιήσιμα από ανθρώπους που ποτέ δεν ήθελαν να γράψουν ούτε μια γραμμή κώδικα. Η νοσταλγία δεν πρέπει να μας πείσει ότι κάθε νοικοκυριό λαχταρούσε κρυφά να προγραμματίζει. Κάτι όμως χάθηκε όταν οι υπολογιστές σταμάτησαν να εξηγούν τον εαυτό τους, και είναι σωστό να το προσέξουμε.

Πού να τους δείτε να λειτουργούν

Αρκετά ιδρύματα διατηρούν αυτά τα μηχανήματα σε λειτουργία για τους επισκέπτες, μεταξύ άλλων το The National Museum of Computing στο Bletchley Park, το Centre for Computing History στο Κέιμπριτζ και το Computer History Museum στο Mountain View της Καλιφόρνια. Ελέγξτε τους δικούς τους ιστότοπους για τις τρέχουσες ώρες λειτουργίας και τις αίθουσες με δυνατότητα πρακτικής δοκιμής.